Kontrola w treningu

kontrola stoper trener trening

Anna Kalinowska
Liczba artykułów: 79
Data publikacji: 2008-09-11

AAA

Sport młodzieżowy

Współczesny trening sportowy wymaga kontroli. Kontroli opartej na mierzalnych faktach, nie na intuicji zawodnika czy trenera.

Dla właściwego kierowania procesem treningu informacje kontrolne są niezbędne, a wiadomości o stanie organizmu, o zmianach fizjologicznych, które zaszły pod wpływem wysiłku, służą do korekty planu i programu szkolenia. Kontrola nie może bowiem ograniczać się do interpretacji wyników.
Treścią kontroli powinna być ocena stanu organizmu zawodnika, techniki ruchów, obciążeń treningowych oraz wyników sportowych i postawy na zawodach. Wybór kryteriów i metod kontroli powinien z kolei odpowiadać założeniom poszczególnych etapów szkolenia.

Aby kontrola dała oczekiwane i wymierne efekty musi:
- być systematycznie przeprowadzana
- mieć charakter kompleksowy, a więc dostarczyć wszystkich elementów decydujących o uzyskaniu najlepszych efektów sportowych

Kontrola w etapie wszechstronnym, czyli kontrola od dziecka
Pierwszy, podstawowy poziom kontroli to wstępny dobór do grupy treningowej, w czasie którego następuje selekcja zawodników, mających szansę osiągnięcia wysokich wyników sportowych. Po selekcji mamy do czynienia z systemem kontroli ściśle powiązanym ze specyfiką danego etapu szkolenia.
W czasie treningu wszechstronnego i ukierunkowanego, system kontroli jest bardzo szeroki i obejmuje m.in. cechy budowy ciała, wydolność fizyczną, efektywność uczenia się elementów techniki, cechy osobowości, poziom sprawności. Natomiast na etapie treningu specjalistycznego zakres kontroli zawęża się i dotyczy specjalnego przygotowania sprawnościowego, efektywności stosowanych rozwiązań technicznych oraz umiejętności taktycznych.

Kontrola procesu treningowego
Rozumiana jest dwojako - poprzez kontrolę wykonania oraz kontrolę efektów potreningowych.
Kontrola wykonania to ocena stopnia i sposobu realizacji treningu. Dotyczy ona obciążenia, czyli liczby jednostek treningowych, częstotliwości treningu, intensywności pracy, środków, metod oraz form treningowych. Natomiast na kontrolę efektów składa się kontrola stanu organizmu i kontrola osiągnięć, w tym także wyników sportowych.
Kontrola treningu daje indywidualne, najbardziej efektywne narzędzia do kierowania rozwojem zawodnika.

Kontrola obejmuje:
- ustalenie stanu rzeczywistego,
- porównanie stanu rzeczywistego ze stanem zamierzonym, dla ujawnienia ewentualnych niezgodności między nimi,
- określenie przyczyn stwierdzonych niezgodności oraz warunków sprzyjających działaniom bardziej skutecznym,
- wprowadzenie korekt do programu, bądź celu procesu treningowego.

Kontrola organizmu
Najważniejszym elementem procesu kontroli jest ocena stanu, w jakim znajduje się organizm zawodnika.
Wyróżnia się kontrolę bieżącą, oceniającą bezpośrednie efekty treningowe, operacyjną - oceniającą przedłużone efekty treningowe oraz kontrolę okresową, sprawdzającą efekty treningowe. Rodzaje kontroli podporządkowane są stanom, w jakich znajduje się organizm zawodnika.
Wyróżniamy:
- stany bieżące, zmieniające się pod wpływem jednego lub kilku treningów
- stany operacyjne, mające charakter przejściowy, zmieniające się pod wpływem jednego ćwiczenia lub serii ćwiczeń
- stany trwałe, utrzymujące się przez długi okres czasu, charakteryzują się tzw. adaptacją długotrwałą.
Kontrolowane będą zatem tzw. efekty obciążeń treningowych.
Rozróżniamy:
- bezpośredni efekt treningowy (odpowiadający stanom bieżącym), obejmujący zmiany zachodzące w czasie wysiłku i w początkowym okresie wypoczynku,
- przedłużony efekt treningowy (odpowiadający stanom operacyjnym), obserwowany w dalszych fazach odnowy, obejmujący procesy wzmożonej aktywności hormonalnej,
- kumulatywny efekt treningowy (odpowiadający stanom trwałym), jest rezultatem bezpośrednich i przedłużonych efektów dużej liczby pojedynczych zajęć treningowych.

Wpływ kontroli na korektę planu treningowego
Konsekwencją wykorzystania informacji kontrolnych jest korekta planów treningowych. Korekty są działaniem, które ma zlikwidować różnicę między stanem rzeczywistym zawodnika, a zamierzonym. Celem korekty powinno być zatem optymalizowanie treningu.

literatura: „ Podstawy teorii treningu sportowego" pod red. Henryka Sozańskiego