Co to jest timba?

muzyka kubańska salsa style salsy taniec kubański timba

Boogalu.CU
Liczba artykułów: 1
Data publikacji: 2009-11-13

AAA

Taniec

Wielu ludzi zadaje mi pytanie: "czym tak naprawdę jest timba?". Myślę, że nie da się tego wytłumaczyć w kilku zdaniach. Dlatego postanowiłem zgłębić temat nieco bardziej i wejść w świat muzyków, którzy stworzyli ten - jakże nowatorski i niebywale atrakcyjny dla tancerzy - świat. Poniższy artykuł jest - chyba pierwszym polskim - tłumaczeniem wypowiedzi maestro Juan'a Formell'a (Los Van Van) w sprawie formowania się timby na Kubie oraz jej niepowtarzalnej więzi z tańcem zwanym przez Kubańczyków casino.

Początek tego, co dzisiaj zdecydowaliśmy się nazwać timbą, zrodził się wraz z takimi zespołami jak: Los Van Van w '69, Irakere w ‘73, Adalberto Alvarez w '78 i NG La Banda w 1980 roku. W różnych miejscach, słowo to, ma różne znaczenia, np. juego (gry). Na Kubie, w dawnych czasach, timbą nazywano rodzaj pieczywa, chleb z galaretką z guawy (guawa, pol. gruszla, jest uprawiana w wielu krajach tropikalnych ze względu na swoje owoce, które spożywa się na surowo lub używa do przygotowywania rozmaitych deserów, a także galaretek, soków, dżemów i słodyczy. Z guawy przyrządza się także herbatę), tzw. pan con timba (chleb z timbą). Timba, dla Kubańczyków, może również oznaczać grę, timbiar, albo imprezę, rumbea, lub po prostu granie muzyki.

Na Kubie był taki czas, kiedy wielu profesorów w narodowych szkołach artystycznych przybyło z krajów socjalistycznych wraz z bardzo eleganckim, ale niezwykle rygorystycznym podejściem akademickim. Grali i nauczali klasycznego repertuaru, więc, kiedy studenci próbowali zagrać kubańską muzykę, byli za to upominani, a czasem nawet karani. Kubańskie rytmy były praktycznie zakazane, stąd rozwinęła się nielegalna działalność. Zakończyło się to wiele lat temu, jednak było dziwnym okresem, w którym dzieci musiały wszystko robić w swoich zaciszach domowych. Powiedzieliby: "Dzisiaj jest timba w pokoju nr 9" lub "Zamierzamy dziś wieczorem zrobić timbę. Zamierzamy timbować (timbiar)". Zakazywanie konkretnej muzyki, to już klasyczny przykład. To samo stało się z rumbą i guaguancó - música de cajones - w czasach niewolnictwa, kiedy granie afrykańskich rytmów było zakazane.

Na Kubie, było to coś więcej, niż tylko szkolne zasady. Nie zdawali sobie sprawy z tego, że ta muzyka naprawdę wymaga techniki - nauczyciele nie byli Kubańczykami. Byli dobrymi profesorami skrzypiec lub pianina, ale przybyli z Bułgarii lub Węgier. Nie mieli co zrobić z kubańską muzyką. Profesorowie byli naprawdę poirytowani, że studenci potrafią zagrać muzykę, której oni ich nie uczyli. Gdy dzieci opuszczały szkołę były przygotowane technicznie i mogły już grać wszystko, co tylko chciały. W szkole musiały szukać sposobów na to, aby się spotkać i pograć razem dla przyjemności. Zaczęli nazywać to timbą.

W latach 70-tych Los Van Van i inne zespoły, zaczęły wprowadzać to, co zrodziło się wiele lat temu. W latach 80- i 90-tych nastąpiła eksplozja orkiestr i muzyków, którzy pochodzili z tych rygorystycznych szkół. Spotykali się i grali łącząc własne dźwięki. Zdecydowali, że ich muzyka jest właśnie taka jak tamte timby (timbas).

Timba jest znacznie bardziej agresywna od tego, co nazwalibyśmy po prostu salsą. Jest to przede wszystkim muzyka taneczna i to tancerzom zawdzięcza swoją dynamikę... oni od niej wymagali właśnie czegoś takiego. Muzycy timbowi musieli zagłębić się w świat tanecznych potrzeb, aby dawać ludziom jak najwięcej tego, czego potrzebują na parkiecie. Tak zrodziło się ciekawe pojęcie, które w tańcu casino brzmi "tembleque". Jest to specyficzny rodzaj poruszania poszczególnymi częściami ciała w szalony sposób, jak po porażeniu prądem.

To właśnie tego specyficznego tembleque poszukują wszyscy tancerze casino. Wielu ludzi uważa, że tylko Kubańczycy potrafią tak tańczyć, jednak Juan Formell jednoznacznie stwierdza, że koncertując w Europie czy Stanach Zjednoczonych widział wielu białych, którzy potrafią robić tembleque. W Turynie (Włochy) jest taki club "Van Van en Latino", w którym tańczyło 2,000 ludzi i wszyscy robili tembleque. Czasem jest to aż zaskakujące, ale faktycznie nie tylko czarni potrafią tak zatańczyć.

Muzycznie, na timbę składają się różne rytmy: jazz, latin, pop, rock... Oczywiście nie wszyscy grają timbę w taki sam sposób. Wspólnym mianownikiem jest oczywiście son cubano oraz son montuno, ale są muzycy, którzy mieszają to z conga lub son. Orkiestra Los Van Van miesza te rytmy razem z songo - rytmem, który sama stworzyła. Wszystko zależy od tego, kto gra timbę, ale wszędzie są podstawy w son i wpływy latin jazz'u oraz rapu, nie hip hop'u, ale rapu.

Timba jest muzyką nieporównywalną z żadnymi innymi rytmami na świecie, oczywiście jeśli mówimy o salsie (czy jakkolwiek ktoś chce to nazywać). Timba jest muzyką tworzoną dla tancerzy, biorącą pod uwagę ich potrzeby, dlatego Kubańczycy właśnie z nią utożsamiają taniec casino i to właśnie w niej wyrażają ten niepowtarzalny tembleque, tak charakterystyczny i zgodny z agresywnością i dynamiką timby.